| Vrsta: | Sudska praksa | ||
| Sud: | Savezni sud | Datum: 09.02.1995 | Broj: Gzs.33/94 |
| Abstrakt: | |||
Sudovi utvrđuju da se sporna prostorija (sklonište) nalazi u stambenoj zgradi u kojoj tuženi imaju svoje etažne stanove, i da prostorija služi kao "javno sklonište". Za tu namenu tuženi su čuvali i održavali sklonište, kao i zbog toga što se u toj prostoriji nalaze cevi za parno grejanje, vodovod i kanalizaciju, ali u njoj nisu ništa držali. Ključ od skloništa, pored tuženih, imala je ranije civilna zaštita, a potom Javno preduzeće za skloništa. Iz ovih činjenica sudovi preuranjeno i jednostrano izvode zaključak da su tuženi u državini spornog skloništa, što bi značilo - u isključivoj neposrednoj državini, da li je Javno preduzeće za skloništa u državini - isključivoj državini, u sudržavini sa tuženim ili su tuženi samo svojevrsni detentori (čl. 71. Zakona o osnovnim svoinskopravnim odnosima). Stoga su sudovi odbili tužbeni zahtev tužioca zbog smetanja državine skloništa, koga je Javno preduzeće za skloništa po ugovoru o zakupu predalo tužiocu.Državina stvari je faktička vlast na stvari i nije potrebna volja držaoca da stvar drži kao svoju (član 70. Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima). Ipak, državina se sastoji u ostvarivanju nekog interesa, ekonomskog ili drugog, pa je stoga za državinu stvari potrebna opšta prirodna volja držaoca da stvar drži radi ostvarivanja tog interesa. Ako se faktički odnos tuženih prema skloništu kao javnom sastojao samo u tome što su ga "čuvali i održavali za namenu za koju je bilo i formirano" dakle, u nameni javnog skloništa i zbog toga što se u njemu nalaze cevi za parno grejanje, vodovod i kanalizaciju, onda nije pouzdan zaključak sudova da su tuženi u državini skloništa.Prvostepeni sud utvrđuje da su tuženi održavali i raspolagali skloništem, a drugostepeni sud ističe da su tuženi koristili sklonište, ali su propustili da obrazlože u čemu se to održavanje i raspolaganje, odnosno korišćenje sastoji. Sudovi su propustili da cene zašto Javno preduzeće za skloništa nije u državini spornog skloništa i zašto tužilac kao zakupac na osnovu ugovoru o zakupu s tim preduzećem nije mogao steći neposrednu državinu (član 70. stav 2. Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima). Sudovi prvog i drugog stepena su se suprotno članu 78. stav 1. Zakona o osnovnim svojinsko-pravnim odnosima upustili u utvrđivanje svojinskog prava tuženih na državinu, utvrdivši kao činjenicu da su investitori etažnih stanova tuženih investirali svoja sredstva i za sklonište.Međutim, pošto su se u to upustili, onda valja istaći da je ovakav pravni zaključak na osnovu ove činjenice nepouzdan, s obzirom da je po nameni ovo "javno sklonište" i da su investitori stanova, uključujući i one u čijim zgrada ma nije pravljeno sklonište, imali javnu obavezu da plaćaju udeo za izgradnju javnih skloništa. Pravo na samopomoć ima samo držalac, i to kada je neovlašćeno smetan u državini (član 76. Zakona o osnovnim svojinsko pravnim odnosima). Prolaz tužioca kroz ulazna vrata zgrade do skloništa zavisi od toga da li su tuženi bili u isključivoj državini skloništa ili nisu. Iz izloženog sledi, da su u postupcima sudova počinjene bitne povrede odredaba procesnog prava iz čl. 354. stav 2. tačka 13. Zakona o parničnom postupku, kao i da je materijalno pravo pogrešno primenjeno.Stoga je prema članu 394. stav 1, 395. stav 2. i članu 415. Zakona o parničnom postupku zahtev za zaštitu Zakonitosti usvojen i odlučeno kao u izreci ovog rešenja.